W dzisiejszym świecie, gdzie technologia odgrywa kluczową rolę w codziennym życiu, rozwija się również gałąź przestępstw cybernetyczno-teleinformacyjnych. Choć szczególnie narażone na tego rodzaju oszustwa są seniorzy oraz osoby wykluczone cyfrowo, w rzeczywistości wszyscy są potencjalnymi ofiarami cyberataków.
Poniżej przedstawiamy najczęstsze rodzaje oszustw — telefoniczne, SMS-owe, e-mailowe oraz nowe schematy związane z płatnościami i przelewami BLIK — oraz podpowiadamy, jak skutecznie się przed nimi chronić.
Zasada: zatrzymaj się → sprawdź → zweryfikuj (bez presji czasu).
Oszustwo telefoniczne — jak wygląda i jak się bronić
Oszuści grają na emocjach i presji czasu. Najważniejsze: zatrzymaj się, sprawdź, zweryfikuj.
Oszustwa telefoniczne stały się jednym z najczęstszych rodzajów przestępstw, z którymi możemy się spotkać. Oszuści stosują różne metody, aby wyłudzić pieniądze lub poufne informacje od nieświadomych ofiar.
Podszywanie się pod członka rodziny: Oszust dzwoni, udając bliskiego krewnego w potrzebie finansowej.
Fałszywy przedstawiciel instytucji: Podszywanie pod bank/operatora, „podejrzane transakcje”.
Nagroda lub loteria: „Wygrałeś!” + prośba o dane/opłatę manipulacyjną.
Pomoc techniczna: „Komputer zainfekowany” + płatna „pomoc”.
Oszuści z policji / CBA / CBŚ: „Jest pan podejrzany…” + żądanie pieniędzy.
Fałszywe pożyczki: Wyłudzenie danych + opłata wstępna.
Jak się chronić?
Aby uniknąć stania się ofiarą tego rodzaju oszustwa, warto stosować się do kilku zasad:
- Ustal z bliskimi hasło bezpieczeństwa.
- Weryfikuj tożsamość — oddzwoń do bliskiej osoby na znany numer.
- Rozłącz się, gdy ktoś naciska i nie chce się zweryfikować.
- Nie działaj pod presją czasu.
- Skonsultuj się z rodziną lub kimś zaufanym.
- Zgłaszaj podejrzane sytuacje — możesz ochronić siebie i innych.
Jeśli rozmowa wywołuje silne emocje i presję — to często celowa technika oszustów.
Nowe oszustwo na BLIK „przez pomyłkę”
To nie jest przypadek — to może być zaplanowany schemat wyłudzenia pieniędzy i danych.
W tym rodzaju oszustwa ofiara otrzymuje przelew lub wiadomość związaną z płatnością, a po chwili kontaktuje się z nią obca osoba i twierdzi, że doszło do pomyłki. Następnie prosi o szybki zwrot pieniędzy, ale nie tam, skąd przyszły środki, tylko na inny numer telefonu lub inne konto.
Oszust zwykle buduje presję: „bo pilne”, „bo problem”, „bo zaraz będzie za późno”. Celem jest wymuszenie szybkiej decyzji bez spokojnej weryfikacji sytuacji.
Jak wygląda schemat?
- Dostajesz przelew lub wiadomość dotyczącą płatności od obcej osoby.
- Po chwili ktoś dzwoni albo pisze: „to pomyłka”.
- Prosi o natychmiastowy zwrot, ale na inny numer lub inne konto.
- Pojawia się presja czasu i próba wzbudzenia współczucia albo strachu.
Co robić?
- Zatrzymaj się — oszust zawsze się spieszy.
- Nie działaj pod presją.
- Sprawdź sytuację i najlepiej zadzwoń do banku.
- Jeśli cokolwiek odsyłasz, rób to wyłącznie po pełnej weryfikacji i tylko zgodnie z procedurą banku.
- Nie przekazuj kodów BLIK, danych logowania ani danych karty.
Czego nie robić?
- Nie wysyłaj pieniędzy obcym osobom „na słowo”.
- Nie podawaj kodów BLIK ani danych bankowych.
- Nie instaluj żadnych aplikacji „na prośbę”.
- Nie ufaj historii typu: „to tylko pomyłka”, dopóki wszystkiego nie zweryfikujesz.
Jeśli odeślesz pieniądze na inny numer lub inne konto bez sprawdzenia sprawy, możesz paść ofiarą oszustwa, a w niektórych sytuacjach nieświadomie zostać wciągnięty w cudzy proceder przestępczy. Najpierw weryfikacja, dopiero później działanie.
Zgłoś cyberprzestępczość
Dostałem SMS-a lub maila z linkiem do opłaty — gdzie mogę to zgłosić?
Podmiotem dedykowanym do przyjmowania tego rodzaju zgłoszeń jest CSIRT NASK. Na stronie incydent.cert.pl dostępny jest formularz zgłoszeniowy.
Zapisz wiadomość w całości (wraz z załącznikami i nagłówkami) i prześlij do analizy.
Mail z groźbą udostępnienia prywatnych zdjęć — co mogę zrobić?
Zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa. Zgłoś sprawę w najbliższej jednostce Policji lub prokuraturze.
Możesz też złożyć zawiadomienie online: gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo.
Oszustwo SMS (smishing)
SMS „od banku” lub „od kuriera” często prowadzi do fałszywej strony i kradzieży danych.
Smishing to forma cyberprzestępczości, w której oszuści próbują wyłudzić poufne informacje za pomocą wiadomości tekstowych.
Wiadomości udają zaufane źródła i zawierają linki do fałszywych stron. Kliknięcie może skończyć się kradzieżą haseł, danych karty lub dostępu do konta.
Nie klikaj linków z SMS. Jeśli musisz sprawdzić usługę — wejdź na stronę ręcznie.
Oszustwo e-mail (phishing)
Phishing wygląda wiarygodnie, ale jego cel to wyłudzenie danych lub płatności.
Oszuści podszywają się pod zaufane instytucje, tworząc wiadomości wyglądające na autentyczne.
Jak rozpoznać fałszywe e-maile?
- Sprawdź adres nadawcy — często jest „prawie” poprawny.
- Zwróć uwagę na błędy językowe i presję czasu.
- Nie klikaj podejrzanych linków — wpisuj adres ręcznie.
- W razie wątpliwości dzwoń na oficjalny numer instytucji.
Sama „kłódka” (HTTPS) nie gwarantuje bezpieczeństwa — liczy się poprawna domena.
Kluczowe różnice
- Prawdziwe instytucje nie proszą o hasła, kody, dane kart w mailu/SMS.
- Autentyczne wiadomości są profesjonalne i nie wymuszają natychmiastowych działań.
Podsumowanie
Świadomość metod oszustów pomaga rozpoznawać próby wyłudzeń i skutecznie ich unikać. Zachowuj ostrożność i sceptycyzm w kontaktach telefonicznych oraz online. Dotyczy to także nowych schematów wykorzystujących przelewy, BLIK i presję „szybkiego zwrotu”.
Skontaktuj się z nami
Zadzwoń lub napisz — odpowiemy możliwie szybko.
Formularz